بازرسی فنی لیفتراک و استاندارد مربوط به آن (ISQI)
بازرسی فنی لیفتراک و استاندارد لیفتراک با توجه به کاربرد زیاد تجهیزات باربری در کلیه صنایع و فعالیتهای روزانه صنعتی و غیر صنعتی اهمیت زیادی دارد، توجه ویژه به مباحث ایمنی در بهرهبرداری از این تجهیزات از اهمیت زیادی برخوردار است علاوه بر این الزامات قانونی و سازمانی در خصوص حداقل شرایط استفاده ایمن از این تجهیزات تعریف شده است که بهرهبرداران ملزم به رعایت آنها میباشند. عدم توجه به این مهم میتواند احتمال بروز حادثه و خسارات جانی و مالی در مجموعهها به شدت افزایش دهد. شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران ISQI اقدام به ارائه خدمات بازرسی جرثقیل، بالابر،لیفتراک و سایر تجهیزات باربرداری نموده است. این خدمات در حوزههای ساخت، نصب و بهرهبرداری بنا به درخواست متقاضیان صورت میپذیرد. استاندارد بازرسی لیفتراک در ایران بر اساس استاندارد ASME- ANSI میباشد و حداکثر زمان صدور گواهینامه سلامت دستگاه یک ساله است
مواردی که در بازرسی لیفتراک در سه مرحله بازرسی لیفتراک صفر( پیش عملیاتی)، بازرسی لیفتراک و کسب گواهی سلامت لیفتراک در حین بهرهبرداری و بازرسی لیفتراک حین نصب باید لحاظ شود هر کدام ابزار و بررسیهای خود را نیاز دارد
بازرسی جرثقیل و لیفتراک صفر ( پیش عملیاتی)
تولیدکنندگان جرثقیل، بالابر و سایر تجهیزات باربرداری جهت افزایش مزیت رقابتی، ارتقاء کیفیت و ورود به بازارهای جهانی ملزم به رعایت استانداردهای بینالمللی ساخت این تجهیزات هستند. در این راستا استفاده از مشاورههای کارشناسان میتواند برای منجر به کوتاهتر شدن مسیر رسیدن به اهداف کیفی این مجموعهها باشد. مواردی که در بازرسیهای حین ساخت و قبل از خرید لیفتراک مورد بازرسی و بررسی قرار میگیرد شامل موارد زیر میباشد:
- بررسی امکانات مجموعههای تولیدی و انطباق با حداقلهای مورد نیاز جهت تولید محصول
- بررسی صلاحیت پرسنل درگیر با فرایند تولید
- بررسی فرایند تولید
- بررسی کفایت سیستم کنترل کیفیت مجموعه
- بررسی طراحی محصولات تولیدی
- نظارت و بازرسی فرایند ساخت
- انجام تستهای عملکردی
بازرسی فنی استاکر برقی
استاکربرقی به عنوان یکی از تجهیزات حیاتی در انبارها، مراکز توزیع و واحدهای صنعتی، نقش کلیدی در جابجایی و چیدمان کالا ایفا میکنند. عملکرد صحیح و ایمن این دستگاهها، ارتباط مستقیمی با بهرهوری و سلامت کارکنان دارد. از این رو، بازرسی فنی منظم و دقیق استاکر یک ضرورت انکارناپذیر است که نه تنها از بروز حوادث ناگوار جلوگیری میکند، بلکه به افزایش طول عمر مفید دستگاه و کاهش هزینههای تعمیراتی نیز کمک شایانی مینماید.
در این بخش، به بررسی جامع و کامل مراحل و نکات کلیدی در بازرسی فنی انواع استاکر (دستی، نیمه برقی و تمام برقی) میپردازیم تا اپراتورها و مسئولین ایمنی بتوانند با دیدی باز و دانشی کامل، به این امر مهم بپردازند.
چرا بازرسی فنی استاکر برقی اهمیت دارد؟
اهمیت بازرسی فنی استاکر را میتوان در چند بخش کلیدی خلاصه کرد:
- پیشگیری از حوادث: شناسایی و رفع به موقع نقصهای فنی، از بروز حوادثی مانند سقوط بار، واژگونی دستگاه و آسیب به اپراتور و سایر کارکنان جلوگیری میکند.
- افزایش طول عمر دستگاه: رسیدگی و نگهداری پیشگیرانه، فرسودگی قطعات را به تاخیر انداخته و عمر مفید استاکر را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
- کاهش هزینههای غیرمنتظره: تعمیر یک قطعه معیوب در مراحل اولیه، به مراتب کمهزینهتر از تعویض کامل آن پس از یک خرابی بزرگ است.
- رعایت الزامات قانونی: مطابق با آییننامههای حفاظت فنی و بهداشت کار، کارفرمایان موظف به انجام بازرسیهای دورهای از ماشینآلات صنعتی از جمله استاکرها هستند.
انواع بازرسی فنی استاکر
بازرسیهای فنی استاکر به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- بازرسی روزانه (قبل از شروع کار): این بازرسی باید توسط اپراتور دستگاه و قبل از هر بار استفاده انجام شود. این چک لیست ساده اما حیاتی، به شناسایی مشکلات آشکار و فوری کمک میکند.
- بازرسی دورهای (هفتگی، ماهانه و سالانه): این نوع بازرسی جامعتر بوده و توسط تکنسین متخصص و یا شرکتهای بازرسی معتبر انجام میشود. در این بازرسیها، قطعات و سیستمهای دستگاه با دقت بیشتری بررسی و تست میشوند.
چک لیست جامع بازرسی فنی استاکر
برای اطمینان از پوشش تمامی جنبههای ایمنی و فنی، بازرسی استاکر باید طبق یک چک لیست مدون انجام شود. در ادامه، مهمترین مواردی که باید در بازرسی انواع استاکر مورد توجه قرار گیرند، آورده شده است.
۱. بازرسی بدنه و شاسی
- بررسی هرگونه ترک، خمیدگی یا آسیب در شاسی و بدنه: بدنه اصلی دستگاه باید از نظر ساختاری سالم باشد.
- وضعیت رنگ و پوشش محافظ: وجود زنگزدگی یا خوردگی میتواند نشاندهنده ضعف در ساختار فلزی باشد.
- اتصالات و جوشها: تمامی اتصالات پیچی و جوشکاری شده باید از نظر استحکام و عدم وجود ترک بررسی شوند.
۲. بازرسی دکل، شاخکها و زنجیرها
- شاخکها (چنگالها): بررسی هرگونه خمیدگی، ترک، ساییدگی بیش از حد و تراز بودن آنها نسبت به یکدیگر.
- دکل (Mast): حرکت روان و بدون لرزش دکل در تمام مراحل بالا و پایین رفتن. بررسی ریلها و غلطکها از نظر ساییدگی.
- زنجیرها: بررسی کشش، روغنکاری، هرگونه خوردگی، شکستگی یا تغییر شکل در حلقههای زنجیر. پینهای اتصال زنجیر باید محکم و در جای خود باشند.
۳. بازرسی سیستم هیدرولیک
- سطح و کیفیت روغن هیدرولیک: سطح روغن باید در محدوده استاندارد باشد و روغن نباید کثیف یا کفآلود به نظر برسد.
- بررسی نشتی روغن: تمامی شیلنگها، اتصالات، پمپ و جکهای هیدرولیک باید از نظر هرگونه نشتی به دقت بررسی شوند.
- عملکرد جکها: بالا و پایین رفتن جکها باید نرم و یکنواخت و بدون صداهای غیرعادی باشد.
۴. بازرسی چرخها و سیستم ترمز
- وضعیت چرخها: بررسی ساییدگی، بریدگی یا صاف شدن سطح چرخها (پلی اورتان یا نایلون).
- یاتاقانهای چرخ: چرخها باید به راحتی و بدون صدای اضافی بچرخند.
- عملکرد ترمز: ترمزها (در مدلهای برقی و نیمه برقی) باید به سرعت و با قدرت عمل کرده و دستگاه را متوقف کنند. ترمز پایی یا دستی باید به درستی کار کند.
۵. بازرسی سیستم کنترل و فرمان (مخصوص مدلهای برقی و نیمه برقی)
- دسته فرمان و کنترلر: عملکرد صحیح تمامی دکمهها از جمله دکمههای بالابری، پایینآوری، حرکت به جلو و عقب.
- بوق و کلید قطع اضطراری: اطمینان از عملکرد صحیح بوق و در دسترس بودن و کارکرد صحیح کلید قطع اضطراری.
- نمایشگرها: بررسی صحت عملکرد نمایشگر ساعت کارکرد و نمایشگر شارژ باتری.
۶. بازرسی سیستم الکتریکی و باتری (مخصوص مدلهای برقی)
- وضعیت باتری: بررسی سطح الکترولیت باتری (در باتریهای اسیدی)، تمیز بودن قطبها و عدم وجود هرگونه سولفاته شدن.
- کابلها و اتصالات: تمامی کابلهای برق باید از نظر پارگی، لخت بودن سیمها و استحکام اتصالات بررسی شوند.
- عملکرد شارژر: اطمینان از عملکرد صحیح شارژر و فرآیند شارژ شدن باتری.
نکات ایمنی تکمیلی در بازرسی استاکر
- پلاک مشخصات: اطمینان حاصل کنید که پلاک مشخصات فنی دستگاه خوانا بوده و اطلاعاتی مانند ظرفیت بار مجاز (SWL) بر روی آن مشخص باشد.
- برچسبهای هشداردهنده: تمامی برچسبهای ایمنی و هشداردهنده باید سالم و در جای خود نصب شده باشند.
- محیط بازرسی: بازرسی باید در مکانی با نور کافی و سطح صاف انجام شود.
انجام منظم و دقیق بازرسی فنی استاکر، سرمایهگذاری برای ایمنی، بهرهوری و آرامش خاطر در محیط کار شماست. هرگز از اهمیت این فرآیند حیاتی غافل نشوید و در صورت مشاهده هرگونه نقص فنی، تا زمان رفع کامل آن، از کار با دستگاه خودداری نمایید.
بازرسی جرثقیل و لیفتراک حین بهره برداری
مطابق الزمات استاندارد تجهیزات باربرداری در حین بهرهبرداری میبایست حداکثر به صورت سالیانه توسط یک شرکت بازرسی شخص ثالث بازرسی شده و گواهی سلامت لیفتراک و ایمنی اخذ نمایند.تجهیزاتی که بیش از ۶ ماه از آنها استفاده نشده باشد نیز باید اقدام به اخذ گواهی ایمنی نمایند. شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران خدمات ادواری تجهیزات باربرداری را مطابق با آخرین استانداردهای روز دنیا به شرح زیر ارائه میدهد .
- جرثقیل سقفی (Overhead Crane) مطابق استاندارد ASME B30.2
- جرثقیل برجی-تاور (Tower Crane) مطابق استاندارد ASME B30.3
- جرثقیل متحرک-موبایل (Mobile Crane) مطابق استاندارد ASME B30.5
- لیفتراک مطابق استاندارد ANSI B56.1
- بالابر مطابق استاندارد ISIRI 12532
مشاهده و خرید لیفتراک 5 تن دیزل
بازرسی جرثقیل و لیفتراک حین نصب
تجهیزات باربرداری که نیاز به نصب اولیه دارند باید مطابق دستورالعملهای سازنده و الزامات استاندارد نصب شوند. در صورتی که در فرآیند نصب الزامات رعایت نشده و مستندسازی صحیح انجام نگرفته باشد امکان صدور گواهی بهرهبرداری نیز وجود نخواهد داشت. لذا بهره برداران محترم میتوانند قبل از شروع فرآیند نصب تجهیزات باربرداری هماهنگی لازم را با این شرکت انجام داده و از مشاوره رایگان کارشناسان این شرکت استفاده نمایند.
چک لیست بازرسی دورهای
شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در چک لیست خود در حدود 60 سوال قرار داده است با پنج بخش متفاوت که در ادامه به بررسی تمامی بخشها میپردازیم
1)الزامات عمومی، دستورالعمل و علامتگذاری
2)موارد خودرویی
3)الزامات چنگک و متعلقات اتصالی
4)تجهیزات کنترلی و برقی و محدودکنندهها
5) سكوي بالابرنده و سكوي بالابرنده جايگاه كاري
در بخش الزامات عمومی، دستورالعمل و علامتگذاری سوالاتی در خصوص داشتن دفترچه تعمیر و نگهداری، اطلاعات پلاک و مشخصات آن در تمامی لیفتراکها، اطلاعاتی در خصوص تجهیزات اتصالی و پلاکهای آن، سازگاری دستگاه لیفتراک با محیط کاری ، اطلاعاتی در خصوص حفاظ بالاسری لیفتراک و بررسی شرایط ایمنی آن برای عدم نصب و…است که تمامی این سوالات دارای امتیازهای جداگانهای است
موارد خودرویی در این بخش بسیار مهم است تمام موارد مربوط به لیفتراک در 15 سوال قرار دارد از سوالاتی مربوط به مجهز بودن به وسایل هشدار دهنده، و نشان دهندهها، درنظر گرفتن تمهیداتی برای تنظیم مجدد قطعات جدا شده، اطلاعاتی در خصوص ترمز پارک و هشداردهنده های آن و…
چنگگها یا شاخکها در لیفتراک یکی از کلیدیترین ابزار در لیفتراک هستند که تیم بازرسی چندین سوال را تنها در این حوزه برای بررسی شاخکها مطرح میکنند زیرا میتواند به موتور هیدرولیک خود آسیب بزند. بازرسی ظاهری شاخکها، زاویه سطوح تیغهها، عدم فرسودگی تیغهها و … از عواملی است که نمایندگان بازرسی کشور در سوالات، مطرح کرده و بررسی میکنند.
تجهیزات کنترلی و برقی و محدودکنندهها
در این بخش نمونه های از سوالاتی که مطرح شده را بیان میکنیم.
- آیا تمهیداتی جهت ممانعت از حرکت تجهیزات مکانیکی مانند مکانیزم بالابری و مکانیزم شیبدهی بار و غیره بیش از مقادیر طراحی پیش بینی شده است ؟
- آیا لیفتراک مجهز به وسایل هشداردهنده مانند ناقوس ، زنگ ، سوت ، بوق ، چراغ گردان یا فلاش شده است ؟
- آیا محدودکننده و نشان دهنده تعبیه شده است ؟
- آیا در صورت نیاز به جداسازی اجزا در حین آزمون بعد از آزمون ، امکانات وارسی و یا تنظیم مجدد وسایل فراهم شده است؟
- آیا هشدارهای نشانگر و محدود کنندهها و نشان دهنده ها پیش بینی شده است ؟
- آیا تمامی حرکات در لیفتراک بوسیله نیروی خارجی و یا توصیه سازنده دارای محدودیتهای حرکتی میباشد ؟
- آیا باطریها، موتور الکتریکی، کنترلرها، وسایل محافظتی، اتصالات و هادیهای الکتریکی برای عملکرد مناسب بازرسی میشوند و توجه ویژه به عایق بودن و جلوگیری از شوک الکتریکی شده است ؟
- آیا وسیله ای پیش بینی شده است تا در صورت واژگونی لیفتراک، باطریهای بیش از 100 میلیمتر جابجا نشوند ؟
- و…….
در بخش سكوي بالابرنده و سكوي بالابرنده جايگاه كاري، سوالاتی در خصوص ظرفیت لیفتراک برای جابه جایی سکو، عدم نوسانات و لغزشها سکو، اطلاعاتی در خصوص حداقل مساحت سکو، ضریب ایمنی سکو و…. را شامل میشود.
موارد بازرسی لیفتراک ها در قانون حفاظت و بهداشت کار ایران
آئین نامه حفاظتي وسايل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها: ماده ۱۵ : قبل از به کار انداختن بالابر نو باید تمام قسمتهای آن توسط شخص صلاحیت دار بازرسی و آزمایش شود.
قطعات یاتاقانهاي ضربه خور دستگاههاي بالابر و همچنین قطعات یاتاقانهای مربوط به چرخهایی که روی ریل حرکت میکند در بازرسی بالابر باید :
- همه روزه قبل از استفاده از بالابر به منظور پي بردن به قسمتهاي شل شده و خورد شده، بازرسی بالابر توسط کارگر مربوطه دقیقاً بازدید شود.2
- هر هفته يك بار به وسيله يك نفر متخصص تمام قسمتهاي آن دقیقاً و کاملاً بازرسی فنی شود .
- حداقل هر ۱۲ ماه يك بار به وسيله يك نفر متخصص مسئول ) شرکت بازرسی ( تمام قسمتهاي آن دقیقاً و کاملاً بازرسي فنی و ایمنی شود.
- پس از هر تعمیر یا تغییر کلی تمام قسمتهاي بالابر توسط يك نفر متخصص مسئول بازرسی شود.
کابلها ، زنجیرها، تسمه ها، طنابها ، قلابها و به طور کلی لوازمی که جهت بلند کردن بار مورد استفاده قرار میگیرد همه روزه باید به وسیله کارگران علامت دهنده و یا اشخاص دیگری که به عنوان كمك به اپراتور از روي زمين دستور میدهند مورد بازدید قرار گیرد.
کابلها ، زنجیرها ، تسمه ها، طنابها ، قلابه، شیارها، ترمزها و لوازم خودکار الکتریکی
بازرسی لیفتراک باید حداقل هر سه ماه يك بار توسط متخصص مسئول كاملاً و دقیقاً انجام شود.
مشاهده و خرید لیفتراک برقی 3 تن
پس از هر بازرسی جرثقیل و آزمایش موضوع بند ۳ و بند ۴ ماده ۱۶ و ماده ۱۸ مقام یا متخصص مسئول باید گواهی نامه اجازه کار گواهینامه سلامت صادر نماید این گواهی نامه باید همیشه به وسیله مؤسسه مربوطه بايگاني و نگهداري شود و در هنگام لزوم ارائه گردد. جرثقیل ها در حال حاضر بخشی جدا نشدنی از صنعت ساخت و ساز میباشند امروزه جرثقیلها در مواردی که نیروی انسانی قادر به انجام آن نیست برای جابجایی بارها و مواد و مصالح ساختمانی در برجهای بلند نقش مهمی دارند و به دلیل تخصصی بودن نصب و راه اندازی آنها بحث ایمنی و بازرسی جرثقیل جز موارد فنی میباشد که تکنیسینها و نیروی آموزش دیده خود را می طلبد.
در نهایت باید به این موضوع توجه کنیم بازرسی اولیه و بازرسی ادواری در این است که در بازرسی اولیه سازه/ جوش/ متریال و …. موارد ایمنی بررسی میشود درحالی که در بازرسی ادواری فقط صحت عملکرد و موارد ایمنی بررسی میشود
گواهی سلامت لیفتراک
و در آخر پس از بررسی و بازرسی لیفتراک در حین ساخت و نصب، در صورت سربلند بیرون آمدن لیفتراک از تست و آزمایش گواهی سلامت لیفتراک اهدا می شود.گواهی که به صورت دوره یک ساله ارائه می شود، نشان از ایمن بودن آن است. معتبرترین نوع گواهی سلامت زیر نظر اداره ملی استاندارد صادر می شود و فقط سازمان هایی که قبلا از این اداره مجوزهای لازم را اخذ کرده باشند اجازه بازرسی و صدور این نوع گواهی را دارند.
